Neleri bilmeliyim?
Gıda ambalajlarına tarih basılması, yaklaşık 100 yıl önce (20. yüzyılın başlarında) ortaya çıkmıştır.
İnsanlar köylerden ve tarım alanlarından şehirlere taşındıkça, gıdanın tazeliğini doğrudan değerlendirme yetileri azalmış, bu nedenle üreticiler ambalajlara tazelik bilgisi veren tarih etiketleri eklemeye başlamıştır.
Amerika Birleşik Devletleri'nde ambalajında tarih taşıyan ilk ürünlerin süt ürünleri olduğu düşünülmektedir.
1960'ların sonlarında, The Kroger Co. gibi büyük market zincirleri, pastörize sütlerin duyusal olarak bozulmaya başlayacağı zamanı temel alan "Son Satış Tarihi" (sell-by) etiketlerini kullanarak modern tarih etiketleme sisteminin öncülerinden biri olmuştur.
Nasıl başladı ve gelişti?
Tarih boyunca insanlar gıdalarının nerede ve ne zaman üretildiğini büyük ölçüde biliyor, tazeliğini kendi gözlemleriyle değerlendirebiliyorlardı. Ancak sanayileşme ve şehirleşmeyle birlikte, tüketiciler gıdalarını doğrudan üreticiden değil, mağazalardan satın almaya başladı ve ürünün geçmişine dair bilgiye erişimleri azaldı. Gıdanın tazeliğini değerlendirme imkânı ortadan kalkınca, üreticiler tüketiciye tazelik garantisi sunabilmek amacıyla ambalajlara tarih etiketleri eklemeye başladı.
İlk dönemlerde bu tarihler, yalnızca üreticilerin ürünlerini takip edebilmesi için kullanılan kapalı kodlardan oluşuyordu. Ancak 1970'li yıllara gelindiğinde, tüketiciler açık ve anlaşılır tarih etiketleri (open date labeling) talep etmeye başladı. 1971-1972 yıllarında yapılan bir araştırma, o dönemde 60 perakende gıda zincirinin müşterileri için açık tarih etiketleme sistemini uygulamaya koyduğunu göstermektedir.
Bugün kullandığımız "Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT)" ve "Son Kullanma Tarihi (SKT)" gibi ifadelerin kökeni, bir gıda güvenliği krizinden değil, şehirleşen toplumun gıdanın tazeliğini bilme ihtiyacından doğmuştur.
Bunu neden paylaşıyoruz?
"Gıda Bilgi" olarak amacımız, her gün kontrol ettiğimiz gıda etiketlerinin arkasındaki tarihsel ve bilimsel gerçekleri anlaşılır bir şekilde paylaşmaktır. Tarih etiketlemesi, gıdaların bir anda zehirli hale gelmesini önlemek için değil, şehirleşmeyle birlikte kaybolan tazelik bilgisini tüketiciye yeniden kazandırmak amacıyla geliştirilmiştir. Bu sistemin ilk olarak kalite ve tazelik odaklı olduğunu bilmek, günümüzde kalite tarihleri ile gıda güvenliği tarihlerini karıştırarak oluşan gereksiz gıda israfını azaltmak için önemli bir farkındalık sağlar.