Ne Bilmeliyim?
Vücutta sentezlenemeyen ve gıdalarla alınması gereken yağda çözünen bir vitamindir.
En çok bitkisel yağlar, tahıllar, kuruyemişler ve bazı sebze-meyvelerde bulunur.
Antioksidan özellikleri sayesinde hücreleri serbest radikallerin zararlarından korur.
Bağışıklık sistemini destekler, kalp-damar sağlığına katkı sağlar ve enfeksiyonlara karşı koruyucu etkilere sahiptir.
Eksikliği, bazı sindirim problemleri olan bireylerde ortaya çıkabilir.
Aşırı E vitamini alımı, K vitamini ile etkileşerek kanama riskini artırabilir.
Neden Önemli?
E vitamini, hücrelerin en önemli koruyucularından biridir ve hücre zarlarını serbest radikallerin neden olduğu hasarlardan korur. Serbest radikaller, hem vücudun normal işleyişi sırasında hem de sigara dumanı, hava kirliliği gibi çevresel faktörlerle oluşabilir. Antioksidan özelliğe sahip birçok bileşen gibi E vitamini de, serbest radikallerin zararlı etkilerini yok etmeye yardımcı olur. Araştırmalar; E vitamininin hayvan ve insanlarda bağışıklık fonksiyonunu güçlendirdiği, kalp damarlarında pıhtı oluşumunu önlediği ve çeşitli bulaşıcı hastalıklara karşı koruma sağladığını göstermektedir. E vitamini ve metabolitlerinin; antioksidan, antienflamatuar ve nöroprotektif yani sinir hücrelerindeki yapısal ve işlevsel aktiviteler de dahil olmak üzere çeşitli aktiviteleri olduğu bilinir. Ayrıca doğurganlık, beyin ve sinir sistemi, kaslar, deri ve kan sağlığında da hayati roller üstlenir.
Kural Ne, Bilim Ne Diyor?
E ve C vitaminleri birlikte alındığında antioksidan etkileri arttığından genellikle beraber takviye edilir. Ancak yapılan çalışmalar; E ve C vitaminlerinin beraber takviye edilmesinin anne ve bebeklerde çok az etkisi olduğunu veya hiç etkisi olmadığını ve hamilelik sırasında risk oluşturabileceğini göstermiştir. Dolayısıyla, bu bireylerin doktor gözetiminde vitamin değerlerini kontrol altında tutmaları önerilmez.
Önerilen tüketim miktarı yetişkinler ve 4 yaş ve üzeri çocuklar için günlük 15 mg, emziren kadınlar için 19 mg'dır.
Aşırı E vitamini alımı, kanın pıhtılaşmasını sağlayarak kanamanın durmasına yardımcı olan K vitamini düzeylerini düşürebilir.
Gıdalarda doğal olarak bulunan E vitamininin toksik yani zehirleyici etkilerine dair herhangi güncel bir bilgi henüz tespit edilmemiştir. Bununla birlikte, özellikle günlük 1000 mg'ın üzerindeki dozlarda veya kişinin E vitamini ile birlikte kan sulandırıcı bir ilaç kullanması durumunda aşırı kanama riski vardır. Bu nedenle, 19 yaş ve üzeri yetişkinlerde E vitamini için herhangi bir tokoferol takviyesinin günlük üst sınırı 1000 mg olarak belirlenmiştir.
Nasıl İşliyor?
E vitamininin sekiz formu vardır; yalnızca alfa-tokoferol formu, vücut tarafından kullanılarak ihtiyaç duyulan E vitaminini karşılar. Emilim için yağ gereklidir, bu yüzden E vitamini açısından zengin tahılları sağlıklı yağlarla tüketmek gereklidir. Nadiren de olsa sindirim bozuklukları olan veya yağ emilimi düzgün olmayan kişilerde E vitamini eksikliği görülmektedir. Gözde görmeyi bozabilecek bir hasar oluşumu, ellerde/ayaklarda zayıflığa veya ağrıya neden olabilecek sinir hasarı, vücut hareketlerinin kontrol kaybı ve azalan bağışıklık fonksiyonu gibi durumlar E vitamini eksikliğinin yaygın belirtileridir. Ancak bu belirtiler başka sağlık sorunlarıyla da ilişkili olabileceği için, en sağlıklı ve kesin yol bir kan testi ile E vitamini düzeylerini ölçmektir.
Hangi Yanılgılar Var?
“E vitamini sadece takviye ile alınabilir.” Aslında birçok bitkisel yağ, kuruyemiş ve tahıl doğal kaynaktır.
“Ne kadar çok alırsam o kadar faydalı olur.” Aşırı doz ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
“Eksiklik sık görülür.” Sağlıklı bireylerde nadirdir; çoğunlukla sindirim bozukluğu olanlarda ortaya çıkar.
Neden Bu Bilgiyi Paylaşıyoruz?
E vitamini hakkında zaman zaman yanlış veya eksik bilgiler dolaşmaktadır. Özellikle takviye ürünlerinin aşırı ve kontrolsüz kullanımı sağlık sorunlarına yol açabilir. Bilimsel kanıtlara dayalı güvenilir bilgiyi paylaşarak tüketicilerin daha bilinçli ve dengeli seçimler yapmasına yardımcı olmayı hedefliyoruz.