Ne Bilmeliyim?
Esmer şekerin rengi, aroması ve nemi içeriğindeki melastan gelir.
Melas az miktarda mikrobesin içerir; ancak bu, esmer şekeri besin değeri açısından üstün yapmaz.
Esmer şeker de beyaz şeker gibi %95–99 oranında sakkaroz içerir ve kalori değeri benzerdir.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), serbest şeker tüketiminin günlük enerjinin %10’undan az olmasını, %5’e düşürülmesinin ise ek sağlık faydaları sağlayacağını belirtir.
Neden Önemli?
Tüketiciler genellikle “doğal” veya “esmer” ürünleri daha sağlıklı olarak algılar. Ancak bu algı her zaman doğru olmayabilir. Şeker tüketiminde önemli olan türünden çok ne kadar ve ne sıklıkla tüketildiğidir. Bu nedenle farkındalık, sağlıklı beslenmenin temel adımlarından biridir.
Kural Ne, Bilim Ne Diyor?
Esmer ve beyaz şekerin besin değeri açısından anlamlı bir farkı yoktur; her ikisi de ağırlıklı olarak sakkarozdan oluşur ve aynı kaloriye sahiptir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), sağlıklı ve dengeli bir beslenme bağlamında eklenen ve serbest şekerlerin alımının mümkün olduğunca düşük tutulması gerektiğini vurgular. Bu önerinin temelinde, şeker tüketimi arttıkça olumsuz sağlık etkilerinin riskinin doğrusal olarak artması yer alır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ise serbest şekerlerin günlük enerji alımının %10’u geçmemesini, ideal olarak %5’in altında tutulmasını önermektedir. Günlük 2000 kcal enerji ihtiyacı olan bir yetişkin için bu, en fazla 50 gram yani yaklaşık 12 tatlı kaşığı serbest şekere karşılık gelir. Çeşitli ülkelerde hazırlanan beslenme rehberlerinde de şeker içeren yiyecekler sağlıklı beslenme piramidinin en üstünde, yani en küçük bölümünde yer alır.
Nasıl Üretiliyor?
Esmer şeker genellikle beyaz şekerin üretimi sırasında ortaya çıkan melasın tekrar şekere eklenmesiyle üretilir. Bu işlem rafinasyon sonrası yapılabilir ya da şeker kristalleri doğrudan melasla kaplanabilir. Her iki durumda da ürünün sakkaroz oranı yüksek kalır.
Tadı, Dokusu, Hissi Neden Böyle?
Melas, esmer şekere kendine özgü nemli bir yapı, daha karamelize aroma ve daha koyu renk kazandırır. Ancak bu duyusal özellikler, sağlık açısından herhangi bir üstünlük sağlamaz.
Hangi Yanılgılar Var?
“Esmer şeker daha sağlıklıdır” algısı yaygındır. İçerdiği mikrobesinlerin sağlık için anlamlı fayda sağlayacak düzeyde olduğu düşünülür. Oysa bu mikrobesinlerden fayda sağlamak için, sağlığa zararlı olacak kadar yüksek miktarda şeker tüketmek gerekir.
“Daha az kalori içerir” düşüncesi yanlıştır. Aynı miktarda esmer şeker ve beyaz şeker aynı kaloriye sahiptir.
Neden Bu Bilgiyi Paylaşıyoruz?
Çünkü şekerin rengi veya işlenme şekli, sağlık üzerindeki etkilerini değiştirmez. Şeffaf ve sade bir dil ile bilimsel bilgiyi aktararak pazarlama algısı ile gerçek arasındaki farkı göstermek ve tüketicilerin güvenilir bilgiyle tercih yapmasını sağlamak istiyoruz.